Poprawna polszczyzna: egzemplarz recenzyjny

Bezpłatny egzemplarz wysyłany przez wydawcę do recenzji to egzemplarz "recenzyjny", nie "recenzencki".


Poprawna polszczyzna: budapeszteński

Przymiotnik od nazwy miasta "Budapeszt" brzmi "budapeszteński".

budapeszteński ✔
budapesztański ❌


Poprawna polszczyzna: koniec kropka

Dziś o błędzie interpunkcyjnym, z którym zetknęłam się w niedawno redagowanej książce. We frazie "koniec kropka" nie stawiamy przecinka.

Nie zgadzam się. Koniec kropka! ✔
Nie zgadzam się. Koniec, kropka! ❌



Poprawna polszczyzna: nowo narodzony czy nowonarodzony?

Zasadniczo połączenie przysłówka z imiesłowem lub przymiotnikiem zapisujemy rozdzielnie, np. "nowo otwarty", "świeżo zaparzona". Jednak niektóre z tego typu form scaliły się i są zapisywane łącznie, np. "krótkowidzący", "szybkoschnący".

W przypadku wyrażenia "nowo narodzony" sprawa jest trochę bardziej skomplikowana, bo gdy mamy na myśli "nowo narodzone dziecko", piszemy rozdzielnie, ale w odniesieniu do Jezusa wolno nam pisać łącznie: "nowonarodzone Dzieciątko"
wówczas wyrażenie to traktowane jest nie jako cecha doraźna, ale stała (jakkolwiek to brzmi).

Poprawna polszczyzna: celem czy w celu?

Dziś słowo, które wprawdzie nie jest błędem, ale którego bardzo nie lubię, bo brzmi, jakbyśmy byli w urzędzie albo w sądzie sprzed pół wieku: "celem" = "w celu".

Celem poznania nowych ludzi. ❌
W celu poznania nowych ludzi. ✔
Aby poznać nowych ludzi. ✔


Poprawna polszczyzna: wspinać się

"Wspinać się do góry", "cofać się do tyłu" czy "unieść się w górę" to błędy, które językoznawcy określają mianem pleonazmu. Konstrukcje te składają się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących. Zatem mówimy po prostu "cofać się" (nie można się cofać do przodu) i "wspinać się" (wiadomo, że nie w dół).

cofać się ✔
cofać się do tyłu ❌